|
| |
Dzieła orkiestrowe i kameralne
Dziś powiedzielibyśmy o Bachu "człowiek orkiestra". Znakomicie umiał grać na wielu instrumentach, znał się na nich i w sposób doskonały wykorzystywał je w swoich kompozycjach. Muzyka instrumentalna Bacha to kompozycje powstałe głównie w okresie, kiedy był kapelmistrzem w Köthen. Muzyka ta jest radosna, nie nużąca, można rzec rozrywkowa. W przeciwieństwie do innych gatunków, uprawianych przez Bacha jest to muzyka łatwa do słuchania... choć niełatwa do grania. Bach z orkiestrą miał do czynienia od 1717 w Köthen a potem w Lipsku, gdzie w latach 1729 do 1737 i jeszcze raz od 1739 do 1741 przejął kierownictwo utworzonego przez Telemanna Collegium musicum. W owym czasie powstało najwięcej kompozycji na taki skład instrumentalny.
Określenie "Orkiestra" znaczyło w okresie Bacha raczej większy zespół muzyczny, a nie konkretnie orkiestrę filharmoniczną, taką, jaka się ukształtowała w XIX wieku. Jednakowoż i takie orkiestry oddały ważne usługi w recepcji muzyki bachowskiej do dnia dzisiejszego.
W Köthen powstał zbiór sześciu Koncertów brandenburskich. To właśnie w nich ukazuje się skłonność Bacha do eksperymentowania. W każdym z koncertów wypróbowuje inną obsadę instrumentalną i osiąga przy tym wręcz niesamowite efekty.
Równie znane Suity Orkiestrowe (BWV 1066-1069) powstały w Lipsku. Ich powstania w Köthen nie można już ani udowodnić, ani obalić. Suity orientują się raczej na modzie francuskiej, stylizowanych utworach tanecznych. Najwcześniejsza z nich (BWV 1066) mogła powstać około roku 1725, a najpóźniejsza suita h-moll (BWV 1069) z wirtuozowsko potraktowaną partią fletu poprzecznego w roku 1739. Jest to zarazem najpóźniejsze dzieło orkiestrowe Bacha w ogóle.
W końcu należą również do tego gatunku koncerty solowe. Koncerty te powstały w latach 1730-tych przez opracowywanie i transpozycję swoich wcześniejszych kompozycji, np. koncertów na obój miłosny (BWV 1055), czy skrzypce (BWV 1054 z 1042, 1057 z 1049 i 1058 z 1041). O ile piąty koncert brandenburski zapoczątkowuje muzykę dla instrumentów klawiszowych i innych instrumentów, o tyle koncerty klawesynowe mogą uchodzić za prototyp koncertów fortepianowych. Jak to zostało potem wprowadzone przez synów Bacha do klasyki wiedeńskiej.
Obnaża ludzką naturę by ukazać jej boskie atrybuty; codziennym sprawom nadaje duchownego powabu; temu, co ulotne, dodaje skrzydeł wieczności; rzeczy boskie czyni ludzkimi, a ludzkie boskimi - taki jest Bach, największy i najczystszy moment w muzyce wszechczasów
Pablo Casals, hiszpański wiolonczelista i kompozytor (1876-1973)
|
|
